Strona główna » Wiadomości » Opinie » Przeprowadzenie dowodów z czynności operacyjno-rozpoznawczych ważne dla procesu

Przeprowadzenie dowodów z czynności operacyjno-rozpoznawczych ważne dla procesu

24.08.17

Odpowiednie przeprowadzenie dowodów z czynności operacyjno-rozpoznawczych w toku przewodu sądowego oddziałuje na realizację prawa do obrony oskarżonego, wpływa też na urzeczywistnienie zasady bezpośredniości, kontradyktoryjności oraz koncentracji i szybkości procesu - pisze Michał Błoński.  

articleImage: Przeprowadzenie dowodów z czynności operacyjno-rozpoznawczych ważne dla procesu fot. Thinkstock

MICHAŁ BŁOŃSKI
Przeprowadzanie na rozprawie dowodów uzyskanych w ramach czynności operacyjno-rozpoznawczych

Artykuł pochodzi z miesięcznika Państwo i Prawo 2017/8>>


1. Zagadnienie przeprowadzania dowodów w postępowaniu sądowym, uzyskanych w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych, odgrywa istotne znaczenie praktyczne, gdyż występuje w wielu sprawach o poważne przestępstwa kryminalne, w tym z zakresu przestępczości zorganizowanej. Odpowiednie przeprowadzenie tych dowodów w toku przewodu sądowego oddziałuje na realizację prawa do obrony oskarżonego, wpływa też na urzeczywistnienie zasady bezpośredniości, kontradyktoryjności oraz koncentracji i szybkości procesu. Niezależnie od tego pojawia się też problem dopuszczalności samego przeprowadzenia i ewentualnego znaczenia dowodów uzyskanych w wyniku wskazanych czynności, jeżeli były one realizowane w sposób niezgodny z przepisami stanowiącymi ich ustawową podstawę. Należy też zwrócić uwagę na uregulowania konstytucyjne oraz wynikające z konwencji, których Polska jest sygnatariuszem, w kontekście praw i wolności obywatelskich i dopuszczalności ich ograniczeń na mocy ustawy.

2. Organy procesowe, realizując swoje ustawowe zadania, w szczególności w celu rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw, a także wykrywania i ścigania sprawców przestępstw, przeprowadzają niejawne czynności pozaprocesowe. Czynności te mogą być również wykonywane równolegle w toczącym się już procesie, jednak nie stanowią dla czynności procesowych konkurencji, mogą pełnić wobec tych pierwszych rolę służebną. Uzupełniają one czynności procesowe, dostarczają informacji lub mają charakter wykonawczy wobec czynności procesowych . Czynności operacyjno-rozpoznawcze uregulowane są w szeroko rozumianym prawie policyjnym. Nie są to czynności procesowe, co powoduje różne komplikacje w związku z wprowadzaniem ich efektów do procesu. Są one bowiem utrwalane za pomocą dokumentacji nieprocesowej, np. w formie notatek służbowych, których wykorzystanie w ramach postępowania dowodowego budzi zastrzeżenia, m.in. z uwagi na treść art. 174 k.p.k., który zakazuje zastępowania wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadka treścią pism, zapisków i notatek urzędowych . Do czynności operacyjno-rozpoznawczych należą: inwigilacja, obserwacja, penetracja terenu czy rozpytanie, nazywane prostymi formami czynności. Do form bardziej złożonych należy zakup kontrolowany i wręczenie korzyści majątkowej, niejawne nadzorowanie pomiesz-czeń i obrót przedmiotami przestępstwa, uzyskiwanie danych identyfikujących abonenta sieci telekomunikacyjnej, połączeń tej sieci czy osób korzystających z usług pocztowych. Na tym tle wyłania się przede wszystkim zagadnienie wprowadzenia do procesu materiałów uzyskanych przez policję, a zwłaszcza utrwaleń rozmów telefonicznych, będących rezultatem kontroli operacyjnej, stosowanej na podstawie art. 19 ust. 15 ustawy z 16.04.1990 r. o Policji . Analogiczne uregulowania znajdują się w art. 27 ust. 15, art. 29 ust. 4 i art. 30 ust. 4 ustawy z 24.05.2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu ; art. 17 ust. 15 i art. 19 ust. 5 ustawy z 9.06.2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym ; art. 9e ust. 16, art. 9f ust. 6 i art. 9g ust. 6 ustawy z 12.10.1990 r. o Straży Granicznej .
Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy o Policji kontrola operacyjna prowadzona jest niejawnie i polega na: uzyskiwaniu i utrwalaniu treści rozmów prowadzonych przy użyciu środków technicznych, w tym za pomocą sieci telekomunikacyjnych; uzyskiwaniu i utrwalaniu obrazu lub dźwięku osób z pomieszczeń, środków transportu lub miejsc innych niż miejsca publiczne; uzyskiwaniu i utrwalaniu treści korespondencji, w tym korespondencji prowadzonej za pomocą środków komunikacji elektronicznej; uzyskiwaniu i utrwalaniu danych zawartych w informatycznych nośnikach danych, telekomunikacyjnych urządzeniach końcowych, systemach informatycznych i teleinformatycznych; uzyskiwaniu dostępu i kontroli zawartości przesyłek. W rezultacie wskazanych czynności organy ścigania uzyskują materiał w postaci zapisów, najczęściej rozmów telefonicznych, utrwalonych na nośnikach w formie płyt DVD czy CD, z których sporządzane są stenogramy (przekłady rozmów).
Istotną kwestią do rozstrzygnięcia jest ustalenie charakteru, rodzaju dowodu w postaci utrwalonych zapisów na nośnikach, gdyż to bezpośrednio rzutuje na sposób ich wprowadzania do procesu i przeprowadzenia jako dowód. Zasadniczo można wyróżnić dwie grupy poglądów, które nakazują traktować dowód z rejestracji obrazu lub dźwięku jako dowód rzeczowy lub dowód z dokumentu.

Przejdź do strony artykułu: « »
24.08.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Państwo i Prawo
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

zaastepstwo.pl
NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE