Strona główna » Wiadomości » Opinie » Sąd może zmienić kwalifikację prawną czynu

Sąd może zmienić kwalifikację prawną czynu

17.03.17

Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie albo obostrzenie kary. Jednak są wątpliwości co do sposobu rozstrzygnięcia zbiegu fakultatywnej podstawy nadzwyczajnego złagodzenia lub obostrzenia kary z obligatoryjną podstawą jej złagodzenia lub obostrzenia - pisze dr hab. Hanna Kuczyńska z Instytutu Nauk Prawnych PAN.

articleImage: Sąd może zmienić kwalifikację prawną czynu fot. Thinkstock

Hanna Kuczyńska
Kompetencja sądu do zmiany kwalifikacji prawnej czynu przedstawionej w akcie oskarżenia (zagadnienie kompatybilności instytucji procesowych)

Artykuł pochodzi z miesięcznika Państwo i Prawo 2017/2>>

Przedmiotem artykułu są problemy, jakie rodzi treść art. 57 § 2 k.k. przewidującego regułę kolizyjną rozwiązującą zbieg podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia i nadzwyczajnego obostrzenia kary, nakazując zastosować jedną z podstaw. Autorka dowodzi, że zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary albo nadzwyczajnego obostrzenia kary – wbrew niektórym poglądom – jest pozostawione uznaniu sądu także wtedy, gdy zbiega się podstawa obligatoryjnego nadzwyczajnego wymiaru kary z fakultatywną podstawą nadzwyczajnego złagodzenia i vice versa.
Ze względu na jasną treść tego przepisu Autorka sprzeciwia się poglądowi o wzajemnym zniesieniu nadzwyczajnego złagodzenia i nadzwyczajnego obostrzenia i wymierzeniu kary w granicach ustawowego zagrożenia.

I. Wprowadzenie
Sąd wymierza karę w granicach ustawowego zagrożenia przewidzianego za określone przestępstwo, kierując się ogólnymi dyrektywami wymiaru kary (art. 53 k.k.) oraz – jeżeli zachodzą określone warunki – dyrektywami szczególnymi (np. art. 54, art. 57a § 1 k.k.). W szczególnych wypadkach kodeks karny upoważnia sąd do orzeczenia kary przekraczającej granice kary określonej w sankcji, zarówno jej górnej, jak i dolnej granicy. W pierwszym wypadku wchodzi w grę nadzwyczajne obostrzenie kary, np. w razie powrotu do przestępstwa (art. 64 § 1 lub 2 k.k.), a w drugim – nadzwyczajne złagodzenie kary, np. w stosunku do młodocianego (art. 60 § 2 k.k.).
Nadzwyczajne złagodzenie kary może być stosowane (fakultatywnie) w wypadkach: odpowiedzialności nieletniego (art. 10 § 3 k.k.); usiłowania nieudolnego (art. 14 § 3 k.k.); dobrowolnego starania zapobieżenia skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego przy usiłowaniu (art. 15 § 2 k.k.); pomocnictwa (art. 19 § 2 k.k.); współdziałającego, który nie ma określonej właściwości osobistej (art. 21 § 3 k.k.); odpowiedzialności podżegacza i pomocnika (art. 22 § 2 k.k.); współdziałającego, który dobrowolnie starał się zapobiec dokonaniu czynu zabronionego (art. 23 § 2 k.k.); przekroczenia granic obrony koniecznej (art. 25 § 2 k.k.); przekroczenia granic stanu wyższej konieczności (art. 26 § 3 k.k.); nieusprawiedliwionego błędu co do okoliczności wyłączającej winę lub bezprawność (art. 29 k.k.); nieusprawiedliwionego błędu co do bezprawności (art. 30 k.k.); ograniczonej poczytalności (art. 31 § 2 k.k.); młodocianego, ujawnienia informacji o przestępstwie i w innych wypadkach (art. 60 § 1, 2 i 4 k.k.); tzw. małego świadka koronnego (art. 60 § 4 k.k.); dobrowolnego powrotu do służby wojskowej (art. 146 k.k.); niezdolności do służby wojskowej (art. 147 k.k.); w wyjątkowych wypadkach zabójstwa eutanatycznego (art. 150 k.k.); dobrowolnego uchylenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób przy niektórych przestępstwach przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu (art. 169 § 2 i 3 k.k.); dobrowolnego uchylenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób w razie sprowadzenia katastrofy w komunikacji (art. 176 § 2 k.k.); sprowokowania naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza (art. 222 § 2 k.k.); składania nieistotnych fałszywych zeznań (art. 233 § 5 pkt 1 k.k.); dobrowolnego sprostowania fałszywych zeznań, opinii, ekspertyzy lub tłumaczenia (art. 233 § 5 pkt 2 k.k.); poplecznictwa osoby najbliższej (art. 239 § 3 k.k.); odstąpienia od zamiaru wymuszenia i zwolnienie zakładnika (art. 252 § 5 k.k.); umożliwiania lub ułatwiania nielegalnego pobytu w RP w wyjątkowych wypadkach, gdy sprawca nie osiągnął korzyści majątkowej (art. 264a § 2 k.k.); dobrowolnego naprawienia szkody w całości lub w znacznej części albo zwrócenia pojazdu lub rzeczy mającej szczególne znaczenie dla kultury w stanie nieuszkodzonym w sprawach o przestępstwa z art. 278, 284–289, 291, 292 lub 294 k.k. (art. 295 § 1 i 2 k.k.); dobrowolnego naprawienia szkody w całości lub w znacznej części (art. 307 § 1 i 2 k.k.); wypadku mniejszej wagi fałszerstwa i puszczania w obieg pieniędzy lub papierów wartościowych (art. 310 § 3 k.k.); przekroczenia granic ostatecznej potrzeby (art. 319 § 2 k.k.); niezdolności do pełnienia służby (art. 320 k.k.); dobrowolnego powrotu z dezercji, gdy trwała nie dłużej niż 14 dni (art. 340 k.k.) oraz wykonania rozkazu niezgodnie z jego treścią w celu zmniejszenia szkodliwości czynu (art. 344 § 2 k.k.).
Nadzwyczajne złagodzenie stosuje się (obligatoryjnie) w wypadkach: tzw. małego świadka koronnego (art. 60 § 3 k.k.); ujawnienia przekupstwa wyborczego (art. 250a §4 k.k.); dobrowolnego odstąpienia od zamiaru wymuszenia i zwolnienia zakładnika (art. 252 § 5 k.k.) oraz czynienia starania zmierzającego do ujawnienia informacji i okoliczności dotyczących osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa prania pieniędzy oraz okoliczności jego popełnienia (art. 299 § 8 k.k.).
Nadzwyczajne obostrzenie kary może mieć miejsce (fakultatywnie) w razie popełnienia: przestępstwa w warunkach recydywy specjalnej jednokrotnej (art. 64 § 1 k.k.) oraz przestępstw pozostających w ciągu (art. 91 § 1 k.k.).
Obligatoryjne nadzwyczajne obostrzenie kary dotyczy popełnienia: występku o charakterze chuligańskim (art. 57a § 1 k.k.); przestępstwa w warunkach recydywy specjalnej wielokrotnej (art. 64 § 2 k.k.); przestępstwa przez sprawcę, który z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu zawodowego lub działał w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa oraz przestępstwa o charakterze terrorystycznym (art. 65 k.k.); przestępstwa określonego w art. 173, 174 lub 177 k.k. przez sprawcę, który znajdował się w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub który zbiegł z miejsca zdarzenia (art. 178 § 1 k.k.).
Może dojść do sytuacji, w której wystąpią okoliczności uzasadniające zarówno nadzwyczajne złagodzenie, jak i nadzwyczajne obostrzenie kary. Może bowiem zdarzyć się, że sprawca współdziałający z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa, ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia, co skutkuje nadzwyczajnym złagodzeniem kary (art. 60 § 3 k.k.), a jednocześnie dopuścił się przestępstwa w warunkach recydywy specjalnej wielokrotnej, z powodu której sąd jest obowiązany wymierzyć karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a może ją wymierzyć do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę (art. 64 § 2 k.k.). W takiej sytuacji dochodzi do zbiegu nadzwyczajnego obostrzenia i nadzwyczajnego złagodzenia kary. Rodzi to dylemat, jak ma postąpić sąd, którego wiążą obie dyrektywy nadzwyczajnego wymiaru kary, gdyż dyrektywy określające nadzwyczajne złagodzenie kary i jej nadzwyczajne obostrzenie pozostają w stosunku logicznym sprzeczności .

Przejdź do strony artykułu: « »
17.03.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Państwo i Prawo
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

zaastepstwo.pl
NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE