Strona główna » Wiadomości » Opinie » Sędzia może uczestniczyć w debacie publicznej

Sędzia może uczestniczyć w debacie publicznej

26.04.17

Wyizolowanie sędziego od środowiska, w którym żyje i pracuje, w tym całkowite wyłączenie jego udziału w debacie publicznej działoby się ze szkodą dla wymiaru sprawiedliwości - pisze radca prawny Mirosław Wróblewski z Biura RPO.

articleImage: Sędzia może uczestniczyć w debacie publicznej Okładka czasopisma wydawanego przez Wolters Kluwer Polska

Mirosław Wróblewski
Granice ekspresji i wypowiedzi sędziego – zarys problemu

Artykuł pochodzi z kwartalnika Krajowa Rada Sądownictwa 2017/1>>

1. Uwagi wprowadzające
Przepisy polskiego prawa ograniczają swobodę ekspresji i wypowiedzi sędziego (także – co do zasady – sędziego w stanie spoczynku) z uwagi na obowiązki i status sędziego w systemie prawnym państwa. Podstawowe znaczenie w tym zakresie mają regulacje art. 66 oraz 82 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych . Przepis art. 66 tej ustawy zawiera rotę ślubowania sędziowskiego, która zobowiązuje sędziego między innymi do zachowania bezstronności. Z treści roty ślubowania sędziowskiego, która zawiera esencję sędziowskiej etyki zawodowej, wynika wzorzec powinnego zachowania sędziego . Przepis art. 82 § 1 p.u.s.p. zobowiązuje wprost sędziego do postępowania zgodnie z tym ślubowaniem, zaś art. 82 § 2 p.u.s.p. stanowi, że sędzia w służbie i poza nią powinien strzec powagi stanowiska i unikać wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności sędziego i osłabiać zaufanie do jego bezstronności.
Wydaje się, że przepisy te stanowią w pewnym stopniu rozwinięcie konstytucyjnych norm zawartych w art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (godność urzędu sędziego) oraz w art. 178 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że sędzia nie może prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Korelatem bowiem zasady niezawisłości po stronie sędziego jest obowiązek bezstronności .
Jak podaje doktryna, „postawa bezstronnego sędziego musi się uzewnętrzniać także po-za toczącymi się sprawami w taki sposób, by kształtowało to obraz bezstronnego sądu w świadomości społecznej” . Teza ta odnosi się również do publicznie prezentowanych wypowiedzi sędziego. Komentatorzy podają w tym zakresie różnorodne wypowiedzi sę-dziów (przykłady te nie są bezdyskusyjne), które mogą stanowić zagrożenie dla bezstronno-ści i niezależności – wyrażanie poglądów o charakterze politycznym (i to w różnej postaci, także poprzez np. podpisanie listu protestacyjnego, udział w głosowaniu organu, np. stowa-rzyszenia), wypowiedzi o charakterze personalnym w odniesieniu do osób pełniących funk-cje publiczne, wypowiedzi o charakterze religijnym, a nawet zaangażowanie (co budzi już daleko idące wątpliwości) w działalność organizacji charytatywnej .
Warto zatem zwrócić uwagę, że wszelkie publiczne wypowiedzi, czy też zachowania, sędziego powinny się mieścić w granicach wyznaczonych przez przywołane przepisy. Doktryna i nauka prawa precyzują treść obowiązków normatywnych sędziów, wypływające z przepisów prawa ograniczających ich konstytucyjną swobodę wypowiedzi, gwarantowaną przez art. 54 Konstytucji RP. Niezwykle istotne dla zdekodowania treści tych obowiązków, zarówno z powodów jurydycznych, jak i czysto praktycznych, jest orzecznictwo dyscyplinarne sądów, a zwłaszcza Sądu Najwyższego. Zgodnie bowiem z art. 107 § 1 p.u.s.p. sędzia odpowiada dyscyplinarnie za przewinienia służbowe, w tym za oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa i uchybienia godności urzędu. Przewinieniem dyscyplinarnym są także publiczne wypowiedzi wykraczające poza granice wyznaczone w szczególności przez przepisy prawa o ustroju sądów powszechnych. Analiza orzecznictwa dyscyplinarnego dotyczącego sędziów w tym zakresie przynosi odpowiedź na wiele pytań, które dotyczą granic ekspresji i wypowiedzi sędziów, w tym zakresu dopuszczalnego ich udziału w debacie publicznej.

Przejdź do strony artykułu: « »
26.04.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Krajowa Rada Sądownictwa
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE