Strona główna » Wiadomości » Omówienia orzeczeń » SN: służebność przesyłu może być ustanowiona na użytkowaniu wieczystym

SN: służebność przesyłu może być ustanowiona na użytkowaniu wieczystym

17.05.17

Użytkownik wieczysty może skutecznie żądać ustanowienia takiej służebności, ale nie ma prawa, jeżeli urządzenia przesyłowe – zainstalowane przez przedsiębiorstwo państwowe  w okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej – znajdowały się na nieruchomości Skarbu Państwa przed oddaniem jej w użytkowanie wieczyste - tak brzmi uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego.

articleImage: SN: służebność przesyłu może być ustanowiona na użytkowaniu wieczystym fot. Thinkstock

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów Izby Cywilnej tym samym odpowiedział na pytanie, które wynikło ze złożenia skargi kasacyjnej przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Piast" w Katowicach przeciwko Katowickim Wodociągom S.A.
W omawianej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa wystąpiła o ustanowienie służebności przesyłu na prawie użytkowania wieczystego. Umowa o użytkowanie wieczyste została zawarta w 1997 r. między spółdzielnią a przedsiębiorstwem wodociągowym, które w kolejnych latach było przekształcane w odrębne spółki.

Oddalenie wniosku spółdzielni
Sąd Rejonowy oddalił wniosek, zaś sąd II instancji Sąd Okręgowy pomimo złożonej apelacji podtrzymał jego stanowisko.
W skardze  kasacyjnej spółdzielnia powołała się na błędną wykładnię przepisów czyli art. 3051 k.c. i art. 233 k.c.
SN przekazał składowi powiększonemu wynikające ze sprawy zagadnienie prawne: „czy służebność przesyłu może być ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego?”A  w razie odpowiedzi pozytywnej: „czy użytkownik wieczysty może żądać ustanowienia takiej służebności wówczas, gdy urządzenia przesyłowe znajdowały się na nieruchomości Skarbu Państwa przed oddaniem jej w użytkowanie wieczyste?”

Przeciwko ustanowieniu służebności
Sąd Najwyższy rozpoznając skargę przypomniał, że w judykaturze dominuje pogląd o dopuszczalności ustanowienia na prawie wieczystego użytkowania służebności gruntowej, jak również na rzecz użytkownika wieczystego. Nie jest to żadna nowość, w szczególności dla osób zawodowo zajmujących się prawem, jednakże pogląd ten powoduje rozbieżne rozstrzygnięcia w kontekście służebności przesyłu.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd Najwyższy przedstawiający zagadnienie prawne opowiedział się przeciwko możliwości żądania przez użytkownika wieczystego ustanowienia służebności przesyłu. Zgodnie bowiem z wykładnią językową obciąża ono nieruchomość, a nie prawo - jak podkreślił także przedstawiciel powoda adwokat Bartłomiej Zieliński. Ponadto użytkowanie wieczyste jest prawem czasowym nietworzącym trwałego tytułu prawnego dla przedsiębiorcy i co więcej nie służy realizacji celu, dla którego oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste.
Największe znaczenie mają jednak postanowienia w sprawach III CSK 174/13 oraz V CSK 524/15. To bowiem w tych orzeczeniach wypowiedziano się bezpośrednio o możliwości ustanowienia służebności przesyłu na prawie użytkowania wieczystego.
Prokurator Krajowy Wojciech Kasztelan opowiedział się za podjęciem uchwały, zgodnie z którą służebność przesyłu nie może być ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego.

Warunek czasowy
Sąd Najwyższy podjął jednak uchwałę, która poszła w innym kierunku. Według niej służebność przesyłu może być ustanowiona na użytkowaniu wieczystym. Użytkownik wieczysty nie może jednak skutecznie żądać ustanowienia takiej służebności, jeżeli urządzenia przesyłowe – zainstalowane przez przedsiębiorstwo państwowe  w okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej – znajdowały się na nieruchomości Skarbu Państwa przed oddaniem jej w użytkowanie wieczyste.
Jak wyjaśniał sędzia sprawozdawca Władysław Pawlak decydujące znaczenie dla takiego kształtu uchwały ma zakres uprawnień użytkownika wieczystego, zawarty w art. 233 kc. Zgodnie z tym przepisem w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu  (...) w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać."
- Użytkowanie wieczyste to prawo pośrednie między własnością a użytkowaniem, a w jego wyniku użytkownik wieczysty nabywa własność budynku wybudowanego na nieruchomości objętej tym prawem - powiedział sędzia. Zakres korzystania z gruntu przez użytkownika wieczystego jest bardzo szerokie - dodał.

Konsekwencje uchwały
Uchwała jest salomonowa pod względem skali roszczeń. - Oznacza to, że roszczenia spółdzielni mieszkaniowej są zasadne ogólnie. Jednak większość spółdzielni powstała, gdy większość urządzeń przesyłowych była już zainstalowana na nieruchomościach, które należały do Skarbu Państwa i obowiązywała jednolitość własności państwowej, czyli do 1 lutego 1989 r. Zazwyczaj to użytkowanie wieczyste było oddawane później - komentował uchwałę adwokat Bartłomiej Zieliński. - Z jednej strony użytkownik może uzyskać służebność przesyłu, a z drugiej - hurtowe roszczenia spółdzieleni osłabią się. W każdym wypadku sąd będzie musiał badać, kiedy posadowiono urządzenia przesyłowe, takie jak gazociągi, wodociągi czy sieci energetyczne.
- Powstaje chaos prawny, gdyż gdy użytkownik zechce ustanowić służebność przesyłu na użytkowaniu wieczystym, to kto zdecyduje czy jest do tego uprawniony? Utrudniony zostanie obrót prawny - uważa mec. Zieliński.


Sygnatura akt III CZP 101/16, uchwała 7 sędziów SN z 16 maja 2017 r.

Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: SN
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
zaastepstwo.pl
NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE