Strona główna » Wiadomości » Opinie » Sprawca przestępstwa skarbowego ma prawo do obrony

Sprawca przestępstwa skarbowego ma prawo do obrony

19.06.17

Linia orzecznicza sądów administracyjnych, z nielicznymi wyjątkami, pomija fakt, że strona postępowania podatkowego może być zarazem faktycznym sprawcą przestępstwa skarbowego, z przysługującym jej, również w procedurze podatkowej, prawem do obrony - pisze Marek Szymała.

articleImage: Sprawca przestępstwa skarbowego ma prawo do obrony fot. Thinkstock

MAREK SZYMAŁA
Prawo do obrony a możliwość nałożenia kary porządkowej na stronę postępowania podatkowego

Artykuł pochodzi z miesięcznika Państwo i Prawo 2017/5>>

1. Wstęp.
Zarówno zeznania, jak i wyjaśnienia strony postępowania podatkowego są środkami procesowymi umożliwiającymi organom podatkowym pozyskanie informacji istotnych dla ustaleń faktycznych decyzji podatkowej. Przesłuchanie strony stanowi jeden z wielu dowodów postępowania podatkowego, przy czym do jego przeprowadzenia zgodnie z art. 199 ustawy z 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.) konieczna jest zgoda strony postępowania. W pozostałym zakresie przy przeprowadzaniu tego dowodu zastosowanie mają przepisy o przesłuchaniu świadka, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Obowiązek złożenia wyjaśnień przez stronę postępowania podatkowego albo jej pełnomocnika wynika z art. 155 § 1 o.p., który daje organowi podatkowemu możliwość wezwania do złożenia wyjaśnień bądź przedstawienia określonych dowodów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. W przeciwieństwie do przesłuchania strony wezwanie do przedłożenia dowodu albo złożenia wyjaśnień nie jest środkiem dowodowym , chociaż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie prezentowany jest pogląd przeciwny .

2. Wyjaśnienia a zeznania strony postępowania podatkowego w ujęciu doktryny prawa podatkowego.
W literaturze przedmiotu dostrzeżone zostało zjawisko występujące w praktyce działania organów podatkowych w postaci unikania przez organy podatkowe w prowadzonych postępowaniach przeprowadzania dowodu z przesłuchania strony, a zamiast tego korzystania z instytucji wzywania strony postępowania bądź jej pełnomocnika do złożenia wyjaśnień . Taki sposób postępowania organów podatkowych wynika z pragmatycznych względów. Do przeprowadzenia dowodu z zeznań strony postępowania wymagana jest jej zgoda, zaś do nałożenia na stronę postępowania podatkowego obowiązku złożenia przez nią wyjaśnień jej zgoda nie jest wymagana . W ten sposób łatwiej jest organowi podatkowemu zebrać informacje niezbędne do wydania rozstrzygnięcia podatkowego bądź przynajmniej ukierunkować dalszy tok postępowania wyjaśniającego. Zadanie to jest tym bardziej ułatwione, gdy weźmie się pod uwagę, że w sytuacji bezzasadnego niewykonania obowiązku złożenia wyjaśnień albo przedłożenia żądanych przez organ podatkowy dokumentów na stronę postępowania podatkowego organ podatkowy może nałożyć karę porządkową przewidzianą w art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Z drugiej strony taka praktyka organów podatkowych, wyrażająca się w zupełnej dowolności podejmowania decyzji o nałożeniu obowiązku złożenia przez nią wyjaśnień zamiast przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony postępowania, narusza prawo strony postępowania podatkowego do odmowy złożenia zeznań, gdyż faktycznie wyjaśnienia te zastępują dowód z prze-słuchania strony, przy jednoczesnym pozbawieniu jej prawa do milczenia . Z tego też względu kwestia rozgraniczenia zakresu przedmiotowego (treści) zeznań oraz wyjaśnień strony postępowania z pewnością jest niezwykle istotna z punktu widzenia ochrony przysługującego stronie uprawnienia do milczenia w toczącym się postępowaniu podatkowym . Jednak czy tak naprawdę w każdym przypadku jedynym i wy-łącznym argumentem, pozwalającym stronie postępowania podatkowego na odmowę współpracy z organem podatkowym (np. przez odmówienie złożenia wyjaśnień albo odmówienie przedstawienia żądanego dowodu), będzie zarzut obejścia przez organ podatkowy obowiązku przeprowadzenia przesłuchania strony w celu zdobycia istotnych informacji w sprawie? Czy uprawnienie do milczenia strony postępowania podatkowego wynika wyłącznie z uprawnień procesowych, mających swoją podstawę w przepisach ordynacji podatkowej czy też uprawnienie to (przynajmniej w niektórych przypadkach) wywieść można z całkowicie innego uprawnienia – z wolności od samooskarżania się (wynikającej z prawa do obrony), przysługującej sprawcy przestępstwa albo wykroczenia skarbowego.

Przejdź do strony artykułu: « »
19.06.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Państwo i Prawo
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE