Strona główna » Wiadomości » Omówienia orzeczeń » Strasburg: sędzia Kryże wyznaczony wadliwie, ale orzekał bezstronnie

Strasburg: sędzia Kryże wyznaczony wadliwie, ale orzekał bezstronnie

16.04.18

Sposób wyznaczenia sędziego Andrzeja Kryże do prowadzenia w pierwszej instancji głośnego procesu karnego o sprzeniewierzenie środków Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego został przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa krajowego i zasad rzetelnego procesu - stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 12 kwietnia br..

articleImage: Strasburg: sędzia Kryże wyznaczony wadliwie, ale orzekał bezstronnie Oficjalna strona Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Skargę do Trybunału wniosły niezależnie dwie osoby: była zastępczyni dyrektora FOZZ oraz były prezes przedsiębiorstwa Universal, który prowadziło transakcje handlowe z Funduszem. Oboje skarżący zostali oskarżeni i skazani w 2005 r. między innymi za sprzeniewierzenie mienia publicznego w związku z głośną aferą FOZZ - wymierzono im kary pozbawienia wolności (6 lat i 2,5 roku zaocznie) oraz grzywny. Skarżący twierdzili, iż proces w ich sprawie odbył się z naruszeniem zasad rzetelnego procesu: sędzia prowadzący postępowanie sądowe - to jest sędzia Andrzej Kryże, który "przejął" sprawę po tym, jak pierwsza prowadząca postępowanie sędzia Barbara Piwnik objęła tekę ministra sprawiedliwości w 2001 r. - miał zostać wyznaczony z naruszeniem przepisów prawa, a także miała cechować go stronniczość w stosunku do oskarżonych. Skarżący wskazali zwłaszcza, iż sędzia ten brał udział w charakterze doradcy w obradach sejmowej komisji sprawiedliwości przy sporządzaniu projektu ustawy wydłużającej terminy przedawnienia przy ściganiu przestępstw gospodarczych. Przed Trybunałem skarżący zarzucili, iż ten stan rzeczy stanowił naruszenie ich prawa do rzetelnego procesu w sprawie karnej, chronionego w art. 6 ust. 1 Konwencji o prawach człowieka.

Trybunał zgodził się częściowo z argumentacją skarżących i potwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji w odniesieniu do wyznaczenia sędziego prowadzącego proces.

Sąd w pierwszej instancji nie był "ustanowiony ustawą"...
Trybunał uznał, iż wyznaczenie sędziego Kryże do prowadzenia pierwszoinstancyjnego postępowania sądowego był sprzeczny z przepisami kodeksu postępowania karnego, to jest z uchylonym z dniem 17 sierpnia 2017 r. art. 351 § 1 kpk, zgodnie z którym sędziego do orzekania w sprawie wyznacza się w kolejności według wpływu sprawy oraz jawnej dla stron listy sędziów danego sądu lub wydziału. Tymczasem sędzia Kryże został wyznaczony do prowadzenia sprawy przez kolegium sędziów warszawskiego Sądu Okręgowego poza kolejką. Zarzuty podniesione w tej mierze przez skarżących nie zostały uwzględnione ani przez sąd odwoławczy, ani przez Sąd Najwyższy. Trybunał w związku z tym uznał, iż postępowanie sądowe przed sądem pierwszej instancji nie zostało przeprowadzone przez "sąd ustanowiony ustawą", czego wymaga art. 6 ust. 1 Konwencji. Miało tym samym miejsce naruszenie tego artykułu.

Pozycja ustrojowa sędziego>>

... ale orzekał bezstronnie.
Trybunał nie podzielił jednak zarzutów skarżących dotyczących rzekomej stronniczości sędziego w toku prowadzenia procesu. Trybunał wskazał na istnienie obiektywnego i subiektywnego kryterium oceny bezstronności sądu, to jest oceny wyrokowania z punktu widzenia zaistnienia obiektywnych i subiektywnych (indywidualnych) czynników, które mogą wpływać na stosunek sądu wobec oskarżonych.

Komentarz: Sędzia stanu wojennego pochwalony w Strasburgu>>

Jeżeli chodzi o pierwsze, obiektywne kryterium bezstronności sędziego, Trybunał wskazał na wypowiedzi sędziego w czasie procesu, który mówił między innymi o "40 milionach pokrzywdzonych" czynami skarżących. Sędzia Kryże udzielił również wywiadu dziennikowi "Newsweek Polska", w którym to wywiadzie odmówił komentowania procesu, lecz opowiedział się za wymierzaniem surowych kar przestępcom i mówił o "atmosferze bezkarności". Trybunał nie uznał, by te wypowiedzi publiczne mogły stanowić dowód na spełnienie obiektywnego kryterium braku bezstronności sądu w sprawie skarżących.

Jeżeli chodzi o drugie kryterium, to jest kryterium subiektywne, Trybunał odniósł się do roli sędziego Kryże jako doradcy sejmowej komisji sprawiedliwości, która przestawiła projekt zmian ustawowych wydłużających terminy przedawnienia przy ściganiu określonych przestępstw. Trybunał zbadał protokoły posiedzeń komisji i stwierdził, iż sędzia najczęściej nie uczestniczył w obradach. W jednym przypadku, gdy był obecny, nie wypowiadał się na temat projektu ustawy. Trybunał dalej wskazał, iż skarżący nie przedstawili dowodów na to, by sędzia doradzał opozycyjnej wówczas partii Prawo i Sprawiedliwość lub miał z nią jakieś powiązania. Tym samym zarzuty jego stronniczości w aspekcie subiektywnym także nie zostały uwzględnione. Trybunał podzielił również stanowisko wyrażone przez polski Trybunał Konstytucyjny w sprawie, zgodnie z którym wydłużenie terminów przedawnienia ścigania nie miało wpływu na materialnoprawne przesłanki odpowiedzialności karnej skarżących, lecz wyłącznie wydłużały czas pozwalający na ściganie zarzuconych im czynów. Trybunał odniósł się w tej mierze również do swego orzecznictwa, zgodnie z którym terminy przedawnienia mają charakter procesowy, a nie materialny, jako że nie określają znamion czynu zabronionego ani kar grożących za popełnienie danego czynu. Tym samym zastosowanie wydłużonych terminów przedawnienia nie naruszyło praw skarżących do rzetelnego procesu. Art. 6 ust. 1 Konwencji nie został naruszony w tym wymiarze.

Trybunał oddalił również wnioski skarżących o przyznanie im słusznego zadośćuczynienia za naruszenie Konwencji i stwierdził, że samo stwierdzenie przez Trybunał naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji w zakresie wadliwej procedury wyznaczenia sędziego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym stanowi słuszne zadośćuczynienie w świetle doznanego przez nich naruszenia praw podstawowych.

Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce - wyrok ETPC z dnia 12 kwietnia 2018 r., połączone skargi nr 36661/07 i 38433/07.

Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

zaastepstwo.pl
NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE