Strona główna » Wiadomości » Opinie » Zmiany w ochronie danych osobowych dotyczą też postępowań karnych

Zmiany w ochronie danych osobowych dotyczą też postępowań karnych

23.10.17

Państwa członkowskie UE stoją u progu rewolucji w zakresie ochrony danych osobowych, którą wprowadzają rozporządzenie Parlamentu Europejskiego z 27 kwietnia 2016 r. - pisze dr Martyna Kusak. I dodaje, że szczególne zobowiązania mają w tym zakresie organy powołane do zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar.

articleImage: Zmiany w ochronie danych osobowych dotyczą też postępowań karnych fot. Thinkstock

Martyna Kusak
Ochrona danych osobowych w sprawach karnych
– rekomendacje na tle transpozycji dyrektywy 2016/680/UE


Artykuł pochodzi z miesięcznika Europejski Przegląd Sądowy 2017/10>>

Państwa członkowskie UE stoją u progu rewolucji w zakresie ochrony danych osobowych, którą wprowadzają rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE , oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680/UE z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW . Wysunięcie przed nawias dyrektywy 2016/680 nie jest przypadkowe. Unia Europejska uznała bowiem, że organy ścigania, z uwagi na charakter ich działań, mają szczególny dostęp do gromadzenia danych, z przetwarzaniem których może się wiązać ryzyko naruszenia praw i wolności jednostki, takich jak m.in. szkody gospodarcze, społeczne, naruszenie tajemnicy służbowej czy dobrego imienia. Koniecznością stało się zatem opracowanie odrębnego instrumentu, który zapewni jednakowy stopień ochrony osób fizycznych poprzez wprowadzenie jednolitego i efektywnego systemu ochrony danych osobowych, oraz zniweluje różnice utrudniające ich wymianę między właściwymi organami ścigania. Termin transpozycji dyrektywy 2016/680 upływa 6.05.2018 r. Celem niniejszego artykułu jest więc przybliżenie podstawowych założeń przedmiotowego instrumentu oraz ich zestawienie ze standardami krajowymi, a także zaproponowanie zmian w zakresie pożądanych kierunków transpozycji .

I. Wprowadzenie
Współpraca w zakresie ochrony danych osobowych jest jednym z istotnych aspektów działalności UE . Aktualnie podstawowymi instrumentami regulującymi tę kwestę są: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 95/46/WE z 24.10.1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych oraz decyzja ramowa Rady 2008/977/WSiSW z 27.11.2008 r. w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych . Ten ostatni instrument ma jednak ograniczony zakres zastosowania, dotyczy bowiem wyłącznie przetwarzania danych osobowych przesyłanych lub udostępnianych pomiędzy państwami członkowskimi i nie ma zastosowania do danych zgromadzonych w sprawach o zasięgu krajowym. Istotne znaczenie ma również współpraca w tej dziedzinie w ramach Rady Europy, gdzie podstawowym instrumentem jest Konwencja nr 108 o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych z 1981 r.

Szybki postęp techniki i globalizacja przyniosły jednak w ostatnich latach nowe wyzwania w dziedzinie ochrony danych osobowych. Nie tylko znacznie wzrosła skala zbierania i wymiany takich danych, ale dostępna technologia pozwala też na ich przetwarzanie w niespotykanym dotąd wymiarze, również przez organy ścigania. Z uwagi na fakt, że prawo do ochrony danych osobowych jest jednym z praw gwarantowanych na podstawie Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej , Unia wykazała się szybką reakcją na potrzeby zwiększonej skali gromadzenia i przetwarzania danych osobowych i podjęła kroki w celu stworzenia kompleksowej strategii na rzecz ich ochrony, zarówno w państwach członkowskich UE, jak i w stosunkach z innymi państwami. Jak podkreślono w Programie Sztokholmskim, rozwój technologiczny nie tylko bowiem stawia nowe wyzwania w kwestii ochrony danych osobowych, ale oferuje też nowe możliwości lepszej ich ochrony, które należy wykorzystywać .

W odpowiedzi na konieczne zmiany w dziedzinie ochrony danych osobowych, Komisja Europejska (dalej Komisja) przedstawiła w 2010 r. komunikat pt. „Całościowe podejście do kwestii ochrony danych osobowych w Unii Europejskiej” . W dokumencie tym wskazano na konkretne wyzwania w tym obszarze, do których zaliczono m.in.: reakcję na oddziaływanie nowych technologii; poprawę sytuacji w zakresie aspektów ochrony danych związanych z rynkiem wewnętrznym; reakcję na globalizację oraz poprawę międzynarodowego przekazywania danych; zagwarantowanie lepszych rozwiązań instytucjonalnych w celu skutecznego egzekwowania przepisów o ochronie danych, a także zwiększenie spójności ram prawnych w zakresie ochrony danych. Komisja zasygnalizowała również potrzebę wprowadzenia szczególnych przepisów w obrębie współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych z uwagi na specyfikę tych obszarów i potencjalne różnice w zakresie korzystania przez osoby fizyczne z niektórych praw do ochrony danych oraz konieczność zapobiegania, dochodzenia, wykrywania lub ścigania przestępstw w wykonywaniu kar w konkretnej sprawie.
Zawarte w powyższym komunikacie idee zostały następnie wcielone w życie w postaci pakietu dwóch instrumentów, tj. RODO oraz dyrektywy 2016/680.

Zgodnie z wstępnymi założeniami, opracowano zatem odrębne od ogólnego systemu ochrony regulacje odnoszące się wyłącznie do przetwarzania danych w konkretnych aspektach spraw karnych. Organy ścigania, z uwagi na charakter ich działań, mają bowiem szczególny dostęp do gromadzenia danych, z przetwarzaniem których może się wiązać ryzyko naruszeń praw i wolności jednostki. Ryzyko to wzrasta, gdy przetwarzane są dane dotyczące m.in. pochodzenia rasowego, poglądów politycznych, przekonań światopoglądowych, dane dotyczące zdrowia, orientacji seksualnej czy dane genetyczne lub biometryczne. Jak wynika z motywu 15 preambuły dyrektywy 2016/680, podstawowym celem niniejszego instrumentu jest więc zapewnienie jednakowego stopnia ochrony osób fizycznych poprzez zapewnienie efektywnych praw ochrony danych osobowych obowiązujących w całej Unii, oraz zapobieżenie różnicom utrudniającym wymianę danych osobowych między właściwymi organami. W tym celu dyrektywa 2016/680 wprowadza kilka sztandarowych rozwiązań, które:
• precyzują cel gromadzenia danych oraz zasady ich przetwarzania; wzmacniają prawa oraz wprowadzają środki ochrony prawnej osób, których dane dotyczą;
• wzmacniają obowiązki podmiotów, które przetwarzają dane osobowe, jak i odpowiadające im uprawnienia w zakresie monitorowania i egzekwowania przepisów o ochronie danych osobowych w państwach członkowskich .

Termin transpozycji dyrektywy 2016/680 upływa 6.05.2018 r., a zatem dyskusja na temat jej kierunków jest jak najbardziej aktualna. Celem niniejszego artykułu jest więc przybliżenie podstawowych założeń przedmiotowego instrumentu oraz ich zestawienie z obecnymi przepisami krajowymi. Efektem przeprowadzonej analizy będzie odpowiedź na pytanie, czy krajowe standardy ochrony danych osobowych odpowiadają standardom europejskim, a jeśli nie, to jakie zmiany są konieczne?

Przejdź do strony artykułu: « »
23.10.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Europejski Przegląd Sądowy
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

zaastepstwo.pl
NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE